یکشنبه 1392/08/12

حقوق و وجایب به شکل خلاصه

حقوق و وجایب : حقوق و وجایب یکی از رشته های حقوق مدنی بوده و عبارت از مجموع قواعد حقوقی است که وجایب افراد را در برابر همدیگر تعین و تنظیم مینماید.

اهمیت حقوق و وجایب را از دو نگاه به وضاحت درک نموده میتوانیم:

1. از نگاه علمی : طوریکه میدانیم حقوق و وجایب مربوط حقوق مدنی بوده و حقوق مدنی بخشی از حقوق خصوصی را تشکیل میدهد. حقوق خصوصی از نگاه علمی از اهمیت فراوان برخوردار است و به حیث قدیمی ترین حقوق و مادر سایر رشته های حقوق محسوب میگردد بنا برآن حقوق و وجایب چون در نهایت بحیث یکی از شاخه های حقوق خصوصی میباشد. واضح است که این حقوق حایز اهمیت بارز و فوق العاده میباشد.

2. از نگاه عملی : طوری که واضح است در عمل حقوق و وجایب قسمت اعظم روابط و فعالیت های عادی و روزمره انسانها را تنظیم مینماید. چنانچه هیچ فردی در اجتماع وجود نخواهد داشت که بتواند ادعا نماید که او در مقابل هیچ کسی وجیبه نداشته و هیچ نوع وجیبه را ایفاء نمینماید بلکه برعکس در واقع هر شخصی روزانه چندین بار به صورت آگاهانه و یا ناآگاهانه دساتیر حقوق و وجایب را اجرا و عملی مینماید.

وقتی ما بر موتر سوار میشویم و قصد رسیدن به دانشگاه کابل را داریم در حقیقت یک عمل حقوقی را انجام داده و به صورت خودبخود به قواعد حقوق و وجایب تماس حاصل مینمائیم زیرا در این عمل ما وجیبه داریم که کرایه موتر را به دریور بپردازیم و در مقابل دریور وجیبه دارد که مارا به دانشگاه برساند.

از نظر حقوقی وجیبه را به دو مفهوم تعریف کرده میتوانیم:

a. وجیبه به مفهوم کلی و عمومی : عبارت از موقعیت است که شخصی در آن قرارداشته و مکلف به احترام حقوق دیگران میباشد. به عباره دیگر وجیبه به مفهوم کلی و عمومی آن ، عبارت از مکلفیت احترام گذاشتن به حقوق دیگران میباشد. مثلاً شخصی در یک هوتل اطاقی را کرایه میگیرد که به اساس آن حق انتفاع از اطاق مذکور را حاصل نماید در اینجا وجیبه دیگران است که این حق را احترام گذاشته باعث آزار و اذیت و مزاحمت وی نشوند.

b. وجیبه به مفهوم تکتیکی : عبارت از رابطه یا مناسبات حقوقی است که به اساس آن یک شخص در برابر اشخاص دیگر مجبور به تادیه یک شی و یا انجام یک عمل میگردد. مثلاً در یک معامله خرید و فروش موتر بین حسین و پرویز که حسین بحیث فروشنده و پرویز خریدار قراردارد. یکنوع مناسبات حقوق ایجاد میشود و نسبت همین مناسبات است که پرویز وجیبه دارد تا قیمت موتر را به حسین و حسین وجیبه دارد تا موتر را به پرویز تسلیم نماید.

منابع و مصادریکه باعث ایجاد و خلقت وجیبه میگردند کدام ها اند؟:

در این پاسخ باید گفت که به استناد ماده 492 ق.م.ا منابع وجایب را بصورت عمومی به دو دسته ذیل تصنیف نموده میتوانیم:

1 - عمل حقوقی : طوریکه از ماده 493 ق.م.ا نیز استباط میگردد عبارت از اظهار و تبارز اراده یک و یا چندین شخص است بمنظور تولید نتایج حقوقی (ایجاد ، انتقال ، تغیر و یا اسقاط حق یا وجیبه).

مثلاً عمل حقوقی خرید و فروش که به حیث نتایج حقوقی برای فروشنده وجیبه سپردن مبیعه و برای خریدار وجیبه تسلیم دهی قیمت آنرا ایجاد و خلق مینماید.

2 – حادثه حقوقی : چنانچه ماده 496 ق.م.ا نیز به آن اشاره نموده عبارت از واقعه است که برعکس عمل حقوقی بدون در نظرداشت موضوع قصد و اراده باعث تولید نتایج حقوقی (ایجاد ، انتقال ، تغیر و یا اسقاط حق و وجیبه ) میگردد به عباره دیگر حادثه حقوقی واقعه یی را گویند که باعث تولید آثار و نتایج حقوقی میگردد بدون اینکه برای ایجاد آثار و نتایج مذکور موجودیت قصد و اراده ضروری باشد یعنی اینکه خواه قصد تولید این نتایج موجود باشد و خواه نباشد نتایج مذکور بوجود میآید. در واقع در حوادث حقوقی تولید نتایج حقوقی به قصد و اراده شخصی و یا اشخاص ذیعلاقه کدام رابطه و بستگی نداشته بلکه مربوط به حکم قانون میباشد.

نوشته شده توسط غلام حسين "مقصودي" در 6:46 |  لینک ثابت   •